Blog ‘Beter diagnosticeren van visueel neglect bij patiënten met hersenletsel in de Geriatrische Revalidatie’

Tanja Nijboer en Martine Kant-Bosma hebben een blog geschreven voor studio GRZ. Het gaat over ‘Beter diagnosticeren van visueel neglect bij patiënten met hersenletsel in de Geriatrische Revalidatie’. Je kunt de blog hier lezen.

Posted in nieuws | Reacties staat uit voor Blog ‘Beter diagnosticeren van visueel neglect bij patiënten met hersenletsel in de Geriatrische Revalidatie’

Promotie Haike van Stralen – Lichaamsbewustzijn, aanraking en beroerte

De tastwaarneming wordt gebruikt om te voelen wat er in je omgeving gebeurt, zoals het voelen van je sleutels in je rommelige tas of de warmte voelen van een hand op je schouder. De tastzin geeft ons niet alleen informatie over wat er buiten ons gebeurt, maar het geeft ons ook informatie over de staat, positie en vorm van ons lichaam. Dat is uniek aan dit zintuig, want het betekent dat het gedeelte waarmee we waarnemen, in dit geval het lichaam, ook weer informatie geeft over datzelfde lichaam. Het zoeken naar een lichtknopje in het donker geeft mij dus niet alleen een idee over waar het lichtknopje zit, maar dit geeft mij direct ook informatie over de positie van mijn vingers en de lengte van mijn arm. Ook zijn we hierbij goed in staat om een onderscheid te maken tussen waar onze vingers eindigen, en waar het lichtknopje begint. Hoewel dit natuurlijk heel vanzelfsprekend klinkt, kunnen er bij sommige mensen problemen ontstaan in het lichaamsbewustzijn. Problemen in het lichaamsbewustzijn kunnen betekenen dat iemand niet meer overtuigd is van het feit dat een ledemaat van hem of haar is. Dit kan verschillende vormen aannemen. (uit: proefschrift Haike Van Stralen, p. 163).

Een van de klinische consequentie van van Stralen’s bevindingen is dat aangename aanraking het lichaamsbewustzijn verhoogt, wat een basis biedt om behandeling van lichaamsbewustzijnsstoornissen verder te ontwikkelen.

Haike van Stralen verdedigt haar proefschrift a.s. vrijdag 8 juni 2018 om 12.45.

Posted in nieuws | Reacties staat uit voor Promotie Haike van Stralen – Lichaamsbewustzijn, aanraking en beroerte

Licht

Ik ben deeltijds verbonden aan TopCare Center Slingedael te Rotterdam. In Slingedael verblijft een fascinerende maar soms ‘vergeten’ neuropsychologische groep bewoners met het syndroom van Korsakov. Korsakov patiënten vertonen met name grote stoornissen in het geheugen en in executieve functies, vaak vergezeld door bijkomende gedrags- en stemmingsafwijkingen. Om de week reis ik via Utrecht naar Rotterdam. In de afgelopen winterperiode somberde ik regelmatig dat grote delen van mijn treinreizen in relatieve duisternis verliepen. Met het korter worden van de dagen waren stations bij heen- en terugreis aardig donker.

Licht is vreselijk belangrijk voor de mens. Het prikkelt onze zintuigen, beïnvloedt onze stemming, en stimuleert de alertheid. In 2017 ging de Nobelprijs voor geneeskunde naar Hall, Rosbash, en Young, onderzoekers die de moleculaire mechanismen van de biologische klok in kaart hadden gebracht.

Dit gezegd hebbende was het dan ook goed om te merken dat mijn recentere Rotterdam excursies geleidelijk meer licht bevatten. In de periode vanaf januari win je ongeveer twee uur daglicht in een maand.

In Slingedael hebben we recentelijk een gerichte studie naar lichtinvloeden uitgevoerd. Misha Oey – psycholoog te Slingedael – heeft samen met Erik Oudman, Sarah Hoes, en ondergetekende een zogenaamde Dusk to Dawn simulatiestudie opgezet, waarbij ‘s ochtends geleidelijk het licht werd opgevoerd en ’s avonds het langzaam werd gedimd. Eerdere studies hebben reeds laten zien dat Dusk & Dawn simulatie positieve effecten op de nachtrust kan hebben, onder andere bij patiënten met Alzheimer (Gasio et al., 2003;Terman & Terman, 2006). Voor bewoners in instellingen, zoals voor onze Korsakov groep, is dit een belangrijk aangrijpingspunt: immers binnen instellingen zijn al minder dag – nacht cues en er is minder natuurlijke blootstelling aan daglicht.

Drie weken geleden was er plots een kinkje in de lichtkabel. ‘s Ochtends op weg naar Slingedael vond ik het weer verdacht donker. De zomertijd was ingegaan. Of zomertijd nu goed voor de mens is of juist de biologische klok verstoort valt buiten deze Blog. Wel is het maar een korte periode van verandering – immers binnen een paar weken schijnt ‘s ochtends de zon al weer vroeg – en op de terugreis heb je er al helemaal geen last van. Beter nog, mijn eigen terugreis in die periode bevatte enkele wetenschappelijke zonnestralen: de eerste Dusk & Dawn bevindingen lijken veelbelovend. Onze interventie heeft een gunstig effect.

Mooi. Dat geeft letterlijk licht!!

Prof. dr. Albert Postma, Hoogleraar Klinische Neuropsychologie, Psychologische Functieleer, Universiteit Utrecht

Literatuur

Gasio, P. F., Kräuchi, K., Cajochen, C., van Someren, E., Amrhein, I., Pache, M., Savaskan, E. & Wirz-Justice, A. (2003). Dawn–dusk simulation light therapy of disturbed circadian rest–activity cycles in demented elderly. Experimental Gerontology38(1), 207-216.

Terman, M., Terman, J. S., (2006). Controlled trial of naturalistic dawn simulation and negative air ionization for seasonal affective disorder. American Journal of Psychiatry, 163(12), 2126‐2133.

 

Posted in blog | Reacties staat uit voor Licht

Nieuw artikel over lichaamsrepresentatie van de benen

Hoe nemen we onze lichaamsdelen waar? We gaan er eigenlijk altijd van uit dat we onze handen, armen, benen en voeten ervaren zoals ze zijn, dat we precies weten hoe lang ze zijn en hoe breed. Echter, eerder onderzoek heeft aangetoond dat wanneer proefpersonen hun handen niet zien en ze naar bepaalde delen van hun handen moeten wijzen (bijvoorbeeld de nagel van de wijsvinger) ze hun handen als korter en breder ervaren dan dat ze daadwerkelijk zijn. Tot nu toe was het nog niet bekend of dit ook geldt voor andere lichaamsdelen. In een recente studie hebben Kayla Stone en collega’s laten zien dat ook de benen verstoord worden waargenomen. Dat wil zeggen, proefpersonen onderschatten de lengte van hun benen en denken daarnaast dat hun enkel dikker is dan het daadwerkelijk is. Deze bevindingen suggereren dat de mentale representatie van de afmetingen van onze ledematen niet alleen verstoord is voor de handen, maar ook voor de benen. Dit vormt een basis waarop de waarneming van armen en benen in patiënten met lichaamsbeeld stoornissen, bijvoorbeeld na een beroerte of bij body identity integrity disorder onderzocht kunnen worden.

 

Stone, K.D., Keizer, A., Dijkerman, H.C. (2018) The influence of vision, touch, and proprioception on body representation of the lower limbs. Acta Psychologica. https://doi.org/10.1016/j.actpsy.2018.01.007

 

Posted in nieuws | Reacties staat uit voor Nieuw artikel over lichaamsrepresentatie van de benen

Aflevering over hoe aandacht werkt in het brein op 8 februari 2018

Op donderdag 8 februari is er een aflevering over ‘Hoe werkt aandacht in het brein?’ Met daarin oa Tanja Nijboer en Stefan van der Stigchel. In de VPRO gids van februari 2018 (#5) werd extra aandacht besteed aan visuospatieel neglect (Tanja Nijboer). Lees het hier: VPRO185_p030-32
Posted in nieuws | Reacties staat uit voor Aflevering over hoe aandacht werkt in het brein op 8 februari 2018